Q, Z, X ve J ile kısa İngilizce kelimeler

Cenka'da Q ve Z 8 puan, X ve J 5 puan değerinde. Rafına bu harflerden biri geldiğinde ya büyük bir fırsat ya da tıkanmış bir raf demektir. Fark, ezberinde bu harflerle kurulabilecek kısa kelimeler olup olmamasında.

X ile kısa kelimeler

X, iki harfli kelimelerde dört farklı sesli harfle birleşebildiği için en esnek pahalı harftir.

Z ile kısa kelimeler

Z'nin iki harfli bir kelimesi Cenka'nın listesinde yok, bu yüzden en az üç harf gerekir. İyi haber: üç harfli Z kelimeleri bol.

Joker olmadan JAZZ ve PIZZA kurulamaz: Cenka'nın standart (L boyutu) İngilizce torbasında yalnızca bir Z var.

J ile kısa kelimeler

J'nin tek iki harfli kelimesi JO (İskoçça "sevgili"). Üç harflilerde ise seçenek çok:

Q: U'lu ve U'suz kelimeler

İngilizcede Q neredeyse her zaman U ile birlikte gelir: QUIZ (kısa sınav), QUIT (bırakmak), QUIET (sessiz), QUEEN (kraliçe), QUOTE (alıntı), QUOTA (kota), SQUAD (ekip), QUAY (rıhtım), AQUA (su yeşili). Rafında Q varsa ve U yoksa iki seçeneğin var: tahtadaki bir U'yu kullanmak ya da aşağıdaki az bilinen, U'suz kelimelerden birini oynamak.

Dikkat: diğer bazı kelime oyunlarında geçerli olan QI, Cenka'nın kelime listesinde yok.

Pahalı harfleri nasıl oynamalı?

1. Çarpanı bekle, ama sonsuza dek değil. Q veya Z'yi 3H ya da 2K hücresine denk getirmek puanı ikiye, üçe katlar. Ancak iki turdan fazla bekletmek rafını tıkar.
2. Çift yönlü kullan. X'i iki kelimenin kesiştiği hücreye koyarsan puanını iki kez alırsın (örneğin yatay AX, dikey XI).
3. Gerekirse değiştir. Rafında Q var, U yok ve tahtada da uygun bir U görünmüyorsa, taş değiştirmek kayıp değil yatırımdır.

Bu kelimelerin bir kısmı gündelik İngilizcede de çok işine yarar (JOB, TAX, ZONE, QUIET). Cenka'da oynadıkça Türkçe karşılıklarını kelime kartında görecek, istediklerini defterine ekleyebileceksin.

K ve V: orta pahalı ama sinsi harfler

Cenka'da K ve V 4 puan değerinde. Q ve Z kadar göz önünde olmasalar da çoğu oyuncuyu daha sık zorlarlar: V'nin geçerli hiçbir iki harfli kelimesi yok, K'nin ise yalnızca bir tane var (KA). Bu yüzden çoğu zaman en az üç harfli bir kelime gerekir:

V özellikle zor bir harftir: Cenka'nın 170 binden fazla kelimelik İngilizce listesinde V ile biten yalnızca 17 kelime var; bunların kısa olanları DEV, REV ve LUV gibi gündelik kısaltmalar. Bu yüzden V'yi kelimenin başına ya da ortasına yerleştirmeyi planla.

Pahalı harflerle gündelik kelimeler

Bu harfler yalnızca oyunda puan getirmez; gündelik İngilizcede sık kullanılan pek çok kelimenin de parçasıdır. Aşağıdaki kelimeler hem tahtada işe yarar hem de günlük konuşmada sürekli karşına çıkar:

Uzun kelimeler (QUESTION, QUALITY) tahtada her zaman kurulamaz, ama kısa olanlar (NEXT, SIZE, QUICK) iyi bir rafla çoğu oyunda bir fırsat bulur.

Sık yapılan hatalar

• Pahalı harfi çarpansız harcamak. Z'yi düz bir hücreye koyup 8–10 puan almak, aynı Z'yi bir sonraki turda 3H hücresine denk getirip 24 puan almaktan çoğu zaman daha kötüdür.
• Rakibe çarpan açmak. X ya da Z'yi oynarken, rakibin bir sonraki hamlede 3K hücresine ulaşmasını sağlayacak bir yol açıp açmadığını kontrol et.
• U'yu boşa harcamak. Torbada Q henüz çıkmadıysa elindeki U'lardan birini Q için saklamak, ileride rafının tıkanmasını önleyebilir.

Sayılarla pahalı harfler

Cenka'nın İngilizce kelime listesinde (2–17 harf arası 171.621 kelime) pahalı harflerin ne kadar "oynanabilir" olduğu, kısa kelimelerde kaç seçenekleri olduğuna bakınca netleşir:

Tablodan çıkan sonuçlar:

• Q en zor harf. Üç harfli yalnızca 3 kelime var ve Q içeren 2.514 kelimenin 29'u dışında hepsinde Q'dan hemen sonra U geliyor. Q'yu bekletmek yerine bir U ile birlikte planla.
• X en esnek pahalı harf. Beş iki harfli kelimesi sayesinde hemen her tahtada bir yer bulur; bu yüzden X'i acele etmeden en iyi çarpana denk getirmeye değer.
• Z ve J kısa kelimelerde orta halli. Üç harfli 20–26 seçenek, rafında bir iki sesli harf varsa genellikle yeterli.
• K ve V uzun kelimelerde bol, kısa kelimelerde kıt. Bu harfler çoğu zaman tek başına değil, daha uzun bir kelimenin parçası olarak tahtaya girer.

Pratik yapmak için

Bu kelimeleri bir listeden okumak, oyun sırasında hatırlamakla aynı şey değil. Ezberi kalıcı hâle getirmenin en kolay yolu, bilgisayara karşı birkaç oyunu bilinçli olarak pahalı harflere ayırmak: rafına Q, Z, X ya da J geldiğinde aceleyle oynamak yerine bu sayfadaki kısa kelimelerden hangisinin tahtaya uyduğunu ara. Her oyunda bir yeni kelimeyi denemek, birkaç hafta içinde bu harfleri tıkanma değil fırsat olarak görmeni sağlar. Öğrendiğin kelimeleri Defterim'e eklersen, aralıklı tekrar onları doğru zamanda yeniden önüne getirir.