İki harfli İngilizce kelimeler ve anlamları
Kelime oyunlarında en çok puanı uzun kelimeler değil, doğru yere konan kısa kelimeler getirir. İki harfli kelimeler, tahtada başka bir kelimenin yanına paralel dizi kurmanı, sıkışık köşelere sığmanı ve tek hamlede birden fazla kelimeden puan almanı sağlar.
Cenka'nın kullandığı İngilizce kelime listesinde tam 96 tane iki harfli kelime var. Bir kısmını zaten her gün kullanıyorsun (IN, ON, AT, TO). Bir kısmı ise İngilizce konuşanların bile çoğunun bilmediği, ama sözlükte yer alan kelimeler (XU, OE, AA). Aşağıda ikisini ayrı ayrı topladık.
Neden bu kadar önemliler?
Diyelim ki tahtada yatay olarak TEA yazıyor ve rafında O ile X var. O'yu T'nin, X'i E'nin hemen altına koyarsan tek hamlede üç kelime kurarsın: yatayda OX, dikeyde TO ve EX. Üçünün de puanını alırsın. Paralel hamlede alt alta gelen her harf çifti geçerli bir kelime olmak zorunda; bu yüzden hangi iki harfli kelimelerin geçerli olduğunu bilmek, bu hamleleri görebilmenin ön şartıdır.
İki harfli kelimeler ayrıca yüksek puanlı harfleri ucuza oynamanın yoludur: Tahtadaki bir A'nın sağına ve bir I'nın üstüne denk gelen 3H hücresine X koyup yatayda AX, dikeyde XI kurarsan tek bir X'ten 32 puan alırsın (X'in 5 puanı 3H'de 15'e çıkar ve iki kelimede birden sayılır).
Günlük İngilizcede kullandıkların
| Kelime | Anlamı | Örnek |
|---|---|---|
| AM | -im (to be, 1. tekil) | I am ready. |
| AN | bir (sesli harften önce) | an apple |
| AS | gibi, olarak | as fast as possible |
| AT | -de, -da (yer, zaman) | at home, at five |
| BE | olmak | Be careful. |
| BY | tarafından, yanında | by the window |
| DO | yapmak | Do your best. |
| GO | gitmek | Let's go. |
| HE | o (erkek) | He is late. |
| HI | merhaba | Hi there! |
| IF | eğer | if it rains |
| IN | içinde | in the box |
| IS | -dir (to be, 3. tekil) | It is cold. |
| IT | o (cansız, hayvan) | It works. |
| ME | beni, bana | Help me. |
| MY | benim | my book |
| NO | hayır | No, thanks. |
| OF | -in, -ın (aitlik) | a cup of tea |
| ON | üzerinde | on the table |
| OR | veya | tea or coffee |
| OX | öküz | as strong as an ox |
| SO | öyle, bu yüzden | so tired |
| TO | -e, -a (yön) | to school |
| UP | yukarı | Look up. |
| US | bizi, bize | Join us. |
| WE | biz | We won! |
| AX | balta (Amerikan yazımı) | an old ax |
| EX | eski sevgili / eş | my ex |
| PA / MA | baba / anne (gündelik) | Ma and Pa |
Ünlemler ve sesler
Konuşma dilindeki pek çok ses de sözlükte kelime olarak yer alır ve oyunda geçerlidir: AH, AW, EH, HA, HM, HO, MM, OH, OW, OY, SH, UH, UM, YA, YO. Bunların çoğu H, M, W, Y gibi orta puanlı harfleri tahtadan kurtarmanın en kolay yoludur.
Müzik notaları
Do-re-mi dizisinin İngilizce adları da geçerli: DO, RE, MI, FA, LA, SI, TI. Ayrıca eski notasyondaki UT (do) da listede.
Harf adları
Bazı harflerin İngilizce okunuşları kelime sayılır: AR (R), EF (F), EL (L), EM (M), EN (N), ES (S). Yunan alfabesinden MU (μ), NU (ν), PI (π), XI (ξ) da geçerlidir.
Az bilinen ama geçerli olanlar
| Kelime | Anlamı |
|---|---|
| AA | Pürüzlü, köşeli bir lav türü (Hawaii dilinden) |
| AB | Karın kası (abdominal'in kısaltmasından yerleşmiş) |
| AD | Reklam (advertisement'ın kısası) |
| AE | Bir (İskoç İngilizcesi) |
| AG | Tarımla ilgili (agricultural'ın kısası) |
| AI | Üç parmaklı tembel hayvan |
| AY | Evet (oylamada, "aye" biçimi) |
| BA / KA | Eski Mısır inancında ruhun yönleri |
| BO | Arkadaş, ahbap (Amerikan argosu) |
| ID | Psikolojide bilinçaltı dürtüler ("ego"nun karşıtı) |
| JO | Sevgili (İskoç İngilizcesi) — J'yi kurtarmanın tek iki harfli yolu |
| LI | Çin'de geleneksel uzunluk birimi |
| LO | "Bak!" anlamında eski ünlem |
| MO | An, kısa süre ("just a mo") |
| OD | Eskiden doğada var sayılan gizemli bir güç |
| OE | Faroe Adaları'na özgü sert rüzgâr |
| OM | Meditasyonda söylenen mantra |
| OP | Op art (göz yanılsamalı sanat akımı) |
| OS | Kemik (anatomi) |
| TA | Teşekkürler (İngiliz gündelik dili) |
| XU | Vietnam'ın eski küçük para birimi |
| YE | Siz (eski İngilizce) |
Geçerli OLMAYANLAR
Bazı iki harfli diziler gündelik dilde sık görülse de Cenka'nın kelime listesinde yok: OK (kısaltma sayılır), TV, UK, QI, ZA, KI, JA. Başka kelime oyunlarından bu kelimelere alışkınsan Cenka'da bunları oynamaya çalışma.
Nasıl ezberlenir?
96 kelimeyi bir oturumda ezberlemeye çalışma. Önce yukarıdaki "günlük" tabloyu, sonra ünlemleri, sonra az bilinenleri öğren. Her oyunda bir tane yeni iki harfli kelimeyi bilinçli olarak kullanmayı dene. Cenka'da oynadığın kelimeleri Defterim'e ekleyebilir, aralıklı tekrar ile kalıcı hâle getirebilirsin.
İki harfliden üç harfliye: kanca (hook) mantığı
İki harfli bir kelimenin başına ya da sonuna tek harf ekleyerek üç harfli bir kelime kurmaya oyuncular kanca (hook) der. Tahtada duran iki harfli bir kelime, rakibin için de senin için de bir fırsattır: doğru harfi bilen, o kelimeyi uzatarak hem eski hem yeni harflerin puanını alır. Aşağıdaki tablo en sık karşılaşacağın kancaları gösteriyor; tümü Cenka'nın kelime listesinde geçerli.
| İki harfli | Başa ekle | Sona ekle |
|---|---|---|
| AN | BAN, CAN, FAN, MAN, PAN, TAN, VAN | AND, ANT, ANY |
| AT | BAT, CAT, EAT, FAT, HAT, OAT, SAT | ATE |
| HE | SHE, THE | HEM, HEN, HER, HEW, HEX, HEY |
| ON | CON, DON, EON, ION, SON, TON, WON | ONE, ONS |
| OX | BOX, COX, FOX, LOX, POX | OXO, OXY |
| AX | LAX, MAX, PAX, SAX, TAX, WAX, ZAX | AXE |
| EX | HEX, KEX, LEX, REX, VEX | — |
| JO | — | JOB, JOE, JOG, JOT, JOW, JOY |
Bir kelimenin kancalarını bilmek savunmada da işe yarar: tahtaya OX bırakırsan rakibin onu BOX ya da FOX yaparak bir çarpan hücresine uzanabilir. Açık bir kanca bırakmadan önce, yakındaki çarpanlara rakibin hangi harfle ulaşabileceğini düşün.
Sesli harf yüküyle başa çıkmak
Rafın A, E, I, O, U ile dolduğunda uzun kelime kurmak neredeyse imkânsızdır. İki harfli kelimeler bu durumun en pratik çıkışıdır. Sesli harfleri ikili ikili tahtaya bırakan kelimeler: AA, AE, AI, OE; bir sesli bir sessiz harfle kurulan ve neredeyse her rafta bulunanlar ise AN, AT, IN, IT, ON, OR. Rafta üç ya da daha fazla sesli harf varsa, bunlardan ikisini puanı düşük de olsa bir paralel hamleyle tahtaya vermek, bir sonraki turda çok daha dengeli bir rafla oynamanı sağlar.
Tersi de geçerli: rafın sessiz harflerle tıkandığında HM, MM ve SH sesli harf gerektirmeyen nadir geçerli kelimelerdir. Tahtada uygun bir yer bulursan, iki sessiz harften aynı anda kurtulursun.
Kelime öğrenme açısından iki harfliler
Oyun dışında da iki harfli kelimeler İngilizcenin iskeletidir: to, of, in, on, at, by gibi edatlar, cümlelerin en sık kullanılan parçalarıdır ve Türkçeye birebir çevrilmezler. "At home" (evde), "on Monday" (pazartesi günü), "in May" (mayısta) örneklerinde üç farklı edatın Türkçede aynı "-de/-da" ekine karşılık geldiğini görürsün. Bu edatları tek tek ezberlemek yerine kalıplarla öğrenmek (at night, in the morning, on the weekend) hem konuşmada hem yazıda hatayı azaltır.
▶ Cenka'da dene